Gķsli Elķasson fv. verksmišjustjóri SREggert Theódórsson fv. lagestjóri SRÓkunn blómarós hjį SRStrįkagöng viš SiglufjöršFrį vķgslu KFS 1966Togarinn Hafliši og GošinnHaförninn "fastur ķ ķs"

Gömul vegamįl Vita og vegamįl 1932 Siglufjaršarskarš 1933 Įrni P. og Lśšvķk 1933 Lśšvķk Kemp Skaršiš og framtķšin Siglufjašarvegur 1933 Skaršsvegurinn 1937 20 įra biš? 1937

Ljósmyndasafn Steingrķms, į netinu

Til forsķšu
Til baka

>LEITARVÉLIN

Hafšu samband:

Póstfangiš mitt

Gefšu mér upplżsingar um nöfn sem mig vantar

Sķša Vegamįla

Vegamįl: Grein śr Vikublašinu  fimmtudaginn 5. janśar 1933

Vegurinn yfir Siglufjaršarskarš.

Um hinn fyrirhugaša veg yfir Siglufjaršarskarš, hefir töluvert veriš rętt og ritaš  nś undanfariš - og getur žaš žvķ talist aš bera ķ bakkafullan lęk aš fara aš skrifa  meira um hann og žaš af manni, sem er jafn ókunnur og ég er stašhįttum į  leišum žeim, sem helst hefir veriš talaš um aš leggja veginn yfir.

Skżrsla Lśšvķks Kemp, sem birst hefir ķ "Einherja", viršist taka af tvķmęlin um  žaš aš sś leiš sem beri aš leggja veginn yfir, sé hin forna  alfaraleiš, um Siglufjaršarskarš. Lśšvķk Kemp er einn af žeim verkstjórum, sem  mesta reynslu og žekkingu hefir į öllu žvķ, er viškemur lagningu vega og  samviskusemi hans ķ starfi sķnu efar enginn, sem žekkir manninn og störf hans  hjį Vegagerš Rķkisins. Žaš mun žvķ óhętt aš fullyrša, aš nišurstöšur žęr, er  hann.byggir įętlanir sķnar į, eru eins įbyggilegar eins og frekast veršur į  kosiš.

Kostnašarįętlun sś, er fyrir liggur, sżnir ljóslega  aš žessi vegur er ekki  dżr ķ samanburši viš žaš, sem vegir kosta almennt, žegar litiš er į ašstöšuna  viš framkvęmd verksins, žvķ.vķša hagar svo til,   žó um fjallvegi sé aš ręša, aš  nęgilegt torfefni er fyrir hendi og gerir žaš undirbyggingu veganna miklum  mun ódżrari og verkiš aš öllu leiti léttara ķ framkvęmd.

Ašal kostnašarhliš žeirra vega er oft malburšur, žvķ vķša hagar svo til, aš  engin nothęf möl fęst į stórum svęšum og veršur žvķ aš nota lķtt nothęfa  deiglumómöl eša jafnvel móhellu eingöngu ķ undirkeyrslu veganna og sękja  sķšan ašal ofanķburšinn į bķlum langa vegi. Ég veit dęmi til, aš žurft hefir aš  sękja nothęfa möl allt aš 14 km. Og geta žį allir séš hversu stórkostlegur  kostnašarauki er aš slķkum malarflutningi. Malburšur į vegi yfir  Siglufjaršarskarš mun verša, eins og sjį mį į skżrslu Lśšvķks Kemps,  tiltölulega ódżr, žar sem sęmilegur ofanķburšur er alstašar viš hendina, svo aš  segja, nema rétt yfir Skaršsbrekkuna og mun žó 1 km.

Stęrsti kostnašarlišurinn viš byggingu vegarins, veršur žvķ  undirbyggingin frį Skaršdalstśni aš Skaršsbrekkunni, en eins og Lśšvķk  Kemp bendir į, mį lękka žann kostnašarliš stórkostlega, meš žvķ aš ryšja  gamla veginn og undirbyggja ašeins žar sem undirbygging er óhjįkvęmileg.  Žó óneitanlega sé skemmtilegast aš undirbyggja veginn strax, veršur žó aš  taka tillit til kostnašarins og snķša žar stakk eftir vexti, enda geta ruddir vegir,  sé vel frį žeim gengiš, veriš eins góšir yfirferšar og undirbyggšir vegir og  jafnvel sumstašar, td. žar sem ruddir eru malarmelar, öllu betri, einkum sem  reišvegir.

Sé horfiš aš žeirri tillögu Lśšvķks Kemps, aš undirbyggja ašeins žar  sem óhjįkvęmilegt er, veršur vegurinn svo ódżr, aš óvķša į landinu mun vera  hęgt aš fį jafn ódżran veg yfir jafn mikla vegleysu og žessi leiš er nś. Athuga  mį žaš, aš ķ įętlun sinni gerši Lśšvķk Kemp rįš fyrir töluvert hęrri  vinnulaunum en Vegagerš Rķkisins hefir greitt vķšast hvar undanfarin sumur og  veršur aš hafa žaš ķ huga, žegar hann er borin saman viš vegi žį, er byggšir  hafa veriš undanfariš, einkum žį vegi, sem byggšir voru s.l, sumar.

Heyrst hefir aš sumir įlķti aš enginn muni žora aš keyra bķl yfir  Skaršsbrekkurnar og Skaršiš. Ekki er mér ljóst į hverju fólk byggir žį įlyklun  og ólķklegt er, aš žaš fólk sem žessa skošun hefir, hafi fariš ķ bķl annaš en um  götur bęjarins og veriš žó allhrętt, er žaš ķmyndar sér aš vegur meš halla 1:10, 3 m. breidd og handriši į beygjunni ķ skaršinu (beygju, sem į aš hafa 6  metra breidd) sé stórhęttulegur. Žessi ķmyndun fólks er ekki svaraverš. Nęgir  aš benda į kafla į fjölförnustu leišum landsins, sem bęši eru brattari og  hęttulegri en žessi vegur veršur og sem bķlar fara hiklaust yfir, td. veginn frį  Bólstašahlķš upp į Stóra-Vatnsskarš, beygjuna viš Gljśfurį ķ Mżrasżslu, kafla  į veginum fyrir Hvalfjörš, Reynivallahįls ķ Kjós og Kambabrśn ķ Įrnessżslu.  Lśšvķk Kemp hefir meš athugunum sķnum sżnt og sannaš, aš yfir  Siglufjaršarskarš, sem tališ hefur veriš ein af erfišustu og hęttulegustu leišum  landsins, er hęgt aš gera bęši góšan og tiltölulega ódżran veg.

Fįum mun blandast hugur um haft fyrir Siglufjörš, aš komast ķ beint bķlvegasamband viš sveitirnar ķ  Skagafjaršar-og Hśnavatnssżslum, žvķ žó Siglufjöršur sé ķ ašalžjóšbraut, hvaš  snertir sjósamgöngur, žį er žeim samgöngum žannig hįttaš, aš žęr koma ekki  aš notum žannig aš skapast geti nokkur višskipti aš rįši viš  landbśnašarsveitirnar fyrir vestan. Óvķša į landinu munu landbśnašarafuršir  vera ķ jafn hįu verši og hér į Siglufirši td. kjöt og mjólk. Stafar žaš sennilega af  žvķ, aš landsamgöngur eru erfišari hingaš en til flestra kaupstaša annarra.  Fyrsta sporiš til aš bęta śr žessu, er aš gera bķlveg yfir Siglufjaršarskarš.  Žegar žaš er bśiš, er yfirstiginn öršugasti hjallinn, sem skilur Siglufjörš frį  vestursveitunum. Žaš eitt śt af fyrir sig, aš fį greišar bķlsamgöngur viš Fljótin,  ętti aš geta lękkaš til stórra muna mjólkurverš og aukiš mjólkurneyslu ķ  bęnum.

Beinn og óbeinn hagur aš žvķ fyrir bęjarbśa veršur ekki ķ tölum talinn,  aš ógleymdum hagsmunum žeim. sem aukinn markašur hefir fyrir  hlutašeigandi sveitir. Sama mundi verša meš kjötveršiš, žegar vegarsamband  yrši komiš viš ašalveginn ķ Skagafjaršarsżslu og žar meš viš vegakerfiš yfirleitt.  Bęndum vantar yfirleitt markaši fyrir saušfjįrafuršir sķnar og munu taka tveim  höndum žeim möguleikum, sem geta oršiš til aš opna žeim nżja markaši fyrir  kjötframleišslu žeirra, td. sendu nokkrir bęndur śr Vestur-Hśnavatnssżslu nżtt  kjöt meš bķlum til Reykjavķkur og Hafnarfjaršar ķ fyrrahaust og nś sl. haust - og er  sś leiš engu styttri en veršur hingaš, žegar vegarsamband veršur komiš į. (ca.  14 tima akstur.)

Nś hagar svo til, aš bęndur ķ Skagafjaršar- og Hśnavatnssżslum hafa  undanfariš keypt mikiš af fóšursķld héšan  og eru lķkindi til, aš ekki muni draga  śr žeim višskiptum, heldur aukast, ef greišari vöruskipti gętu komist į, en af  žvķ leiddi hagur fyrir bįša ašila. Ég mun nś ekki fara lengra śt ķ  višskiptažżšingu vegarins, žvķ  žaš atriši er, eitt śt af fyrir sig - efni ķ langa  blašagrein, ef rekja ętti til hlķtar alla višskiptažżšingu, sem žessi vegur getur  haft bęši fyrir bęinn og sveitirnar, žann tķma, sem hann veršur fęr įrlega.

Aš lokum vil og fara fįum oršum um framkvęmd verksins

Žaš munu vera skiptar skošanir um, hvort bęnum beri aš nokkru  eša öllu leyti aš kosta vegarlagninguna eša hvort rķkissjóši beri aš kosta hana  aš öllu  leyti. Eins og nś er įstatt, mun vera hępiš aš fullnęgjandi fjįrveiting  fįist til vegarins frį rķkissjóši, žó óneitanlega sé ešlilegast aš žessi vegur verši  žegar tekinn ķ žjóšvegakerfiš, og einnig tryggara meš įframhald hans eftir aš  komiš er inn fyrir Siglufjaršarskarš. Önnur leiš er sś, aš bęrinn leggi til  vegarins aš jöfnu viš rķkiš og mun žaš vera sś leiš, sem heppilegast er aš  fara, aš bęjarbśar sżni aš žeim sé alvara meš aš vilja fį veginn, meš žvķ aš  leggja til hans, en haldi žó į rétti sinum gagnvart rķkinu um fjįrframlag til  samgöngubóta į landi, sem bęnum ber meš réttu eins og öšrum hérušum  landsins og er ekki annaš en sanngirniskrafa, sem ólķklegt er aš rķkisstjórn tęki  ekki til greina.

Ķ lögum um bifreiša og bensinskatt, er įkvešiš aš žeim skatti sé variš til  višhalds vega og samgöngubóta į landi.

Samkvęmt upplżsingum sem ég hefi fengiš frį skrifstofu bęjarfógeta, nemur  bifreišaskattur žetta įr 1.474 krónum - og mį gera rįš fyrir, aš upphęš žessi  hafi veriš svipuš undanfarin įr. Bensķnskattur mun, eftir žeim upplżsingum.  sem ég hefi fengiš um bensķnmagn žaš er selt var hér sl. įr, varlega įętlašur  1.700 krónur įrlega og er full vissa fyrir, aš sś upphęš eykst stórlega, žegar  vegurinn er kominn. Eftir žvķ sem mér hefir veriš sagt,  hefir Siglufjöršur ekkert fé fengiš śr rķkissjóši til samgöngubóta į landi, svo hér  er ekkert um neina ölmusubeišni aš ręša af bęjarins hįlfu žó fariš verši fram  į, aš fį rķkissjóšstillag til vegarins, žar sem bęrinn greišir jafn rķflegan hluta til  samgöngubóta og annarra žarfa rķkisins og hann hefir gert og gerir.

Žrišja leišin sem talaš hefir veriš um, er aš bęrinn kosti verkiš aš öllu leyti  einn, įn nokkurs tillags frį rķkissjóši. Žessa leiš hygg ég aš varhugavert sé aš  fara. Fyrst og fremst er žaš, aš legu sinnar vegna, į og veršur žessi vegur aš  komast sem fyrst inn ķ žjóšvegakerfiš, en žaš getur hann ekki ef bęrinn kostar  hann eingöngu, ber žį aš lķta į vegarlagninguna žegar einstaklingar leggja vegi heim til sķn, eša annaš ķ eigin žarfir. Gęti žį  fariš svo aš žegar vegurinn vęri kominn upp į Siglufjaršarskarš, yrši biš į aš  honum yrši haldiš įfram, žvķ ólķklegt žykir mér, aš Siglfiršingar fari aš kosta  vegalagningu inni ķ Skagafjaršarsżslu, en hinsvegar ekki ólķklegt aš nokkur  tregša gęti oršiš į fjįraframlagi frį rķkinu til framhalds žessum "prķvat" vegi  Siglfiršinga og gęti žį fariš svo, aš vegurinn yrši ašeins nota og rentu lķtiš  stįss fyrstu įrin.

Einhverjir hafa hugsaš sér, aš bęrinn lįti byrja į aš framkvęma verkiš sem  atvinnubótavinnu. Žaš er ekki tilgangur minn, aš fara aš skrifa neitt um  atvinnubótavinnu, sem slķka, heldur vil ég reyna aš gera grein fyrir, śtfrį  reynslu bęši minni eigin og annarra, hver įhrif žaš gęti haft į framkvęmd verksins og kostnaš viš žaš, ef vinnu vęri  hagaš žannig, aš oft vęri skipt um menn viš vinnuna og vinnutķmi styttur frį žvķ  sem nś er almennt hjį Vegagerš Rķkisins og Lśšvķk Kemp gengur śt frį, viš  kostnašarįętlun sķna, aš fullt dagskverk (vinnudagur) sé tališ 10 klst. vinna  sem ešlilegast vęri aš yrši lögfestur vinnutķmi viš alla opinbera vinnu.

Enda  mišast allar dagsverkaskżrslur og įętlanir hjį Vegagerš Rķkisins eša annarri  vinnu sem framkvęmd er undir eftirliti vegamįlastjóra eša annarra hlišstęšra  starfsmanna viš aš unniš séu fullt dagsverk daglega.

Ef nś ekki er unniš nema 9 klst. daglega, žį vinnur hver mašur ekki nema 5,4  dagsverk į viku. Hugsum okkur td. aš 20 manna flokkur sé viš vinnu, žį munar vikulega 12 dagsverkum, eša meš öšrum oršum  vegurinn fer vikulega fram śr įętlun, sem nemur kaupi eins manns ķ 12 daga.  Sé nś gengiš śt frį, aš dagkaupiš sé td.12 krónur, veršur žessi upphęš eftir  10 vikna vinnu 1.440 krónur og hlutfallslega meira eftir žvķ, sem vinnudagurinn  er styttri, sé td. 8 klst, vinna daglega fer verkiš 2.880 kr, fram śr įętlun į 10  vikum og sfrv.

Einnig vil ég benda į žaš, ef vinnan er framkvęmd žannig, aš henni sé skipt milli tveggja eša fleiri flokka, žannig, aš fyrsti flokkur vinni eina viku, annar aftur nęstu viku og svo koll af kolli. (eins og komist er aš orši), aš óśtreiknanlegt er, hvaš verkiš getur komist fram śr įętlun, aš kostnaši til, žar sem mennirnir yršu allt af óvanir verkinu. Reynsla mķn og annarra, sem lengi hafa unniš aš vegagerš er sś, aš mašur sem kemur óvanur aš verkinu, afkastar miklu minna verki fyrstu vikuna, mešan hann er ašhęfast, heldur en žegar hann er bśinn aš vinna ķ 1 mįnuš, .mun ekki ofmęlt, aš mašur, sem bśinn er aš vinna heilt  sumar ķ vegi og oršinn verkinu vanur ............

[Greinin var ekki undirskrifuš]